Znika z domu, wraca cały - i wtedy zaczyna się najtrudniejszy etap

W Polsce co roku zgłasza się ponad 2000 zaginięć osób poniżej 17. roku życia, a większość z nich to ucieczki z domu albo placówek opiekuńczych. Ponad 95 proc. dzieci odnajduje się w ciągu pierwszego tygodnia, ale - jak podkreśla psycholożka Fundacji ITAKA - prawdziwy sprawdzian zaczyna się dopiero po powrocie. Wtedy rodzina musi zmierzyć się nie tylko z ulgą, lecz także z lękiem, napięciem i pytaniem, co dalej.

Ucieczka dziecka rzadko bierze się z jednego impulsu. Psycholożka Aneta Bańkowska wskazuje, że źródłem problemu bywa dom, szkoła, relacje rówieśnicze albo to, co dzieje się w internecie. Część nastolatków nie potrafi prosić dorosłych o pomoc, bo wcześniej nauczyła się, że nie ma po co tego robić. W takich sytuacjach ucieczka staje się dla nich sposobem radzenia sobie z trudnością, a nie rozwiązaniem.

“Warto, żeby rodzice podnosili swoje kompetencje i dbali o relację z dzieckiem, by być dla niego wsparciem bez względu na sytuację.”

Specjalistka zwraca uwagę, że rodzice często wahają się, czy zgłaszać zaginięcie od razu, zwłaszcza gdy podejrzewają ucieczkę po kłótni albo po konflikcie domowym. Boją się konsekwencji, kuratora albo tego, że ich reakcja okaże się przesadzona. Bańkowska podkreśla jednak jasno, że powiadomienie służb nie jest karą. To sygnał, że dorośli martwili się o dziecko i nie wiedzieli, czy jest bezpieczne. Jak przypomina też Policja, szybkie zgłoszenie ma znaczenie, bo sprawy małych dzieci są dziś podejmowane bardzo sprawnie, a większość z nich kończy się odnalezieniem dziecka całego i żywego.

“Powiadomienie służb nie jest karą, a konsekwencją tego, że martwiliśmy się o dziecko i nie wiedzieliśmy, czy jest bezpieczne.”

Po odnalezieniu dziecka emocje nie znikają. Wręcz przeciwnie - wracają ze zdwojoną siłą. Psycholożka zaleca, by nie zaczynać od przesłuchania ani od rozliczania. Najpierw trzeba zadbać o podstawowe potrzeby: jedzenie, kąpiel, sen i spokój. Rozmowę o tym, co się wydarzyło, lepiej zostawić na kolejny dzień. Jeśli dziecko wróciło samo albo zostało doprowadzone przez funkcjonariuszy, najważniejsze jest jedno - ma być bezpieczne i ma poczuć, że dorośli nadal są po jego stronie.

“Kiedy dziecko wróci do domu - nie ma znaczenia, czy samo czy doprowadzone przez funkcjonariuszy - to przede wszystkim trzeba się ucieszyć.”

Bańkowska radzi też, by nie zmuszać dziecka do opowiadania wszystkiego od razu. Lepiej zapytać, czy chce mówić, czego potrzebuje i czy potrzebuje wsparcia psychologa albo innego dorosłego. Jeżeli rodzic coś obieca, powinien tego dotrzymać, bo inaczej sam podcina zaufanie, które właśnie trzeba odbudować. W środowisku szkolnym nie wolno żartować z takiej sytuacji ani podsycać plotek. To samo dotyczy internetu, gdzie - jak zaznacza specjalistka - komentarze potrafią być brutalne, a czasem krzywdzą nie tylko dziecko, ale i całą rodzinę.

W materiale wybrzmiewa też mocno drugi, mniej oczywisty wątek. Większość takich zdarzeń nie ma tła kryminalnego. To nie są porwania dla okupu ani dla organów, tylko ucieczki, konflikty i narastające problemy emocjonalne. Dlatego rodzice, którzy nie wiedzą, jak reagować, mogą skorzystać z bezpłatnego numeru Telefonu w Sprawie Zaginionego Dziecka i Nastolatka 116 000. To ma być wsparcie nie tylko w czasie poszukiwań, ale też wtedy, gdy dziecko wróci i rodzina musi poukładać wszystko od nowa.

To jeden z tych tematów, w których najgorsze nie zawsze dzieje się w chwili zaginięcia, ale tuż po powrocie - bo wtedy jeden zły ruch dorosłych może zamknąć drogę do odbudowania zaufania na długie miesiące.

na podstawie: KMP we Włocławku.