Zatrudnianie cudzoziemców w firmach transportowych – obowiązki i ograniczenia prawne

W polskim sektorze transportowym coraz częściej spotyka się kierowców, którzy nie są obywatelami Polski. Zatrudnianie cudzoziemców, zarówno z państw członkowskich Unii Europejskiej, jak i spoza jej granic, stało się dla wielu przedsiębiorców realną odpowiedzią na niedobór rąk do pracy i wysokie koszty wynagrodzeń. Zjawisko to, choć powszechne, obwarowane jest jednak licznymi wymogami prawnymi. Zatrudnienie kierowcy z zagranicy nie może odbywać się w sposób dowolny – musi zostać przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa pracy, prawa administracyjnego oraz ustaw szczególnych regulujących działalność transportową.

Kierowcy z Unii Europejskiej – uproszczone zasady zatrudnienia

Zatrudnienie obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej jako kierowcy w polskiej firmie transportowej odbywa się na zasadach znacznie prostszych niż w przypadku osób spoza UE. Pracodawca nie musi ubiegać się o pozwolenie na pracę ani o zezwolenie na pobyt – wystarczy zawarcie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Cudzoziemiec z UE traktowany jest, w świetle przepisów, jak pracownik polski, co oznacza stosowanie tych samych norm prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

W przypadku transgranicznego charakteru pracy warto jednak zadbać o prawidłowe określenie prawa właściwego dla umowy. Na gruncie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 (tzw. Rzym I), strony mogą samodzielnie wskazać, które prawo ma zastosowanie do ich zobowiązania – na przykład prawo polskie, niemieckie lub francuskie. Swoboda ta ma jednak ograniczenia - wybór nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji pracownika względem norm, które byłyby stosowane w przypadku braku takiego wyboru.

Jeżeli strony nie określą prawa właściwego, wówczas zastosowanie znajdą reguły kolizyjne przewidziane w art. 8 rozporządzenia. Zgodnie z nimi, umowa o pracę podlega prawu państwa, w którym pracownik zwykle świadczy pracę. Oznacza to, że jeżeli kierowca zatrudniony przez polskiego przewoźnika większość czasu spędza, prowadząc pojazdy na terytorium Niemiec, to jego zatrudnienie może podlegać przepisom prawa niemieckiego – w zakresie, w jakim mają one charakter bezwzględnie obowiązujący.

Kierowcy spoza UE – większe obowiązki i formalności

Jak podkreślają eksperci z kancelarii https://www.belaw.pl w przypadku zatrudniania kierowców z krajów trzecich szczególnie ważne jest skoordynowanie w czasie procesu uzyskiwania zezwolenia na pobyt, świadectwa kierowcy oraz obowiązkowej dokumentacji z zakresu prawa pracy i transportu – niewłaściwe wykonanie któregokolwiek z tych kroków może uniemożliwić legalne wykonywanie przewozów.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku kierowców pochodzących z krajów trzecich, czyli spoza Unii Europejskiej. Tacy pracownicy mogą być zatrudnieni tylko wtedy, gdy uzyskają stosowne zezwolenia oraz dopełnią szeregu formalności określonych w ustawie o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r. Konieczne jest przede wszystkim uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Dokument ten jest wydawany przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca, najczęściej na okres nie dłuższy niż 3 lata.

Do wniosku o wydanie zezwolenia cudzoziemiec musi dołączyć m.in. ważny paszport, fotografie, dokument potwierdzający posiadanie miejsca zamieszkania (np. umowę najmu), zaświadczenie o ubezpieczeniu zdrowotnym i dokumenty potwierdzające stabilne źródło dochodu. Istotnym elementem jest również umowa o pracę lub umowa cywilnoprawna zawarta z polskim pracodawcą.

Poza procedurą pobytową, pracodawca musi spełnić dodatkowe obowiązki wynikające z ustawy o transporcie drogowym. Kierowca musi posiadać uprawnienia do wykonywania zawodu, czyli ważne prawo jazdy, orzeczenie lekarskie i psychologiczne oraz zaświadczenie o niekaralności. W niektórych przypadkach konieczne jest także ukończenie szkolenia okresowego.

Co powinien wiedzieć pracodawca zatrudniający cudzoziemca?

1. Zatrudnienie cudzoziemca jako kierowcy w polskiej firmie transportowej nie jest ani zakazane, ani nadmiernie utrudnione, jednak wymaga od pracodawcy znajomości wielu przepisów oraz skrupulatności w ich stosowaniu. Sytuacja prawna zatrudnianego obcokrajowca zależy przede wszystkim od jego obywatelstwa oraz tego, czy firma wykonuje przewozy krajowe, czy międzynarodowe.
2. W przypadku kierowców będących obywatelami państw Unii Europejskiej, formalności są ograniczone – wystarczy zawarcie standardowej umowy, a ewentualna kwestia wyboru prawa właściwego rozstrzygana jest na podstawie rozporządzenia Rzym I. Zatrudnienie takiego pracownika nie wiąże się z obowiązkiem uzyskiwania zezwoleń administracyjnych.
3. Zdecydowanie więcej wymagań dotyczy zatrudniania kierowców spoza UE. Poza standardową umową, niezbędne jest uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zebranie obszernej dokumentacji oraz wykazanie, że pracownik spełnia wszystkie warunki wymagane do wykonywania zawodu kierowcy. Firmy muszą także pamiętać o konieczności uzyskania świadectwa kierowcy, co jest szczególnie istotne przy transporcie międzynarodowym.
4. Pracodawca, który nie dopełni wymaganych obowiązków, naraża się na poważne konsekwencje – od grzywien administracyjnych po odpowiedzialność karną. Odpowiednio przygotowana procedura zatrudnienia pozwala jednak legalnie i skutecznie korzystać z pracy cudzoziemców, co może być realnym wsparciem dla sektora transportowego mierzącego się z brakiem wykwalifikowanych pracowników.

Z punktu widzenia praktyki, warto nawiązać współpracę z kancelarią lub doradcą wyspecjalizowanym w zatrudnianiu cudzoziemców – szczególnie wtedy, gdy planuje się rekrutację kierowców z krajów trzecich na większą skalę. Właściwa organizacja procesu legalizacji pobytu i pracy to nie tylko kwestia przestrzegania prawa, ale również element budowania stabilnej i odpowiedzialnej struktury zatrudnienia w firmie transportowej.

Jeśli planują Państwo zatrudnienie cudzoziemców w firmie transportowej – zarówno z Unii Europejskiej, jak i spoza niej – i chcą mieć pewność, że proces przebiegnie zgodnie z przepisami prawa pracy, migracyjnego i transportowego, zapraszamy do kontaktu z kancelarią:

BE LAW. Radcy Prawni Bydgoszcz

Adres: Jagiellońska 69/1, 85-027 Bydgoszcz

Telefon: +48 792 772 210

E-mail: [email protected]